Nwy yw deuocsid carbon sy'n digwydd yn naturiol yn yr atmosffer. Wrth i blanhigion dyfu, maent yn sugno deuocsid carbon sy'n cael ei gyfuno â dŵr i greu siwgrau syml. Yna, caiff y rhain eu troi yn gyfansoddiadau mwy cymhleth sy'n ffurfio adeiladwaith y planhigyn. Daw'r ynni ar gyfer y broses hon (ffotosynthesis) o'r haul.

 

 

Pan mae planhigyn yn marw, yn llosgi neu'n cael ei fwyta gan anifail, caiff y deuocsid carbon ei ryddhau unwaith eto i'r atmosffer. Mae'r cylch carbon yn helpu i greu amgylchedd sefydlog i bob creadur byw, gan gynnwys ni!

 

Roedd fforestydd cynhanesyddol yn sugno miloedd o dunelli o ddeuocsid carbon i'r atmosffer. Wrth i'r blaned newid, cafodd y fforestydd eu claddu o dan y ddaear ac mae'r carbon yn dal yn y coed.

 

 

Dros filiwn o flynyddoedd yn ôl, roedd gwres a phwysau yn troi'r coed yn olew, glo a nwy. Yn y can mlynedd diwethaf, rydym wedi defnyddio hanner tanwydd ffosil wrth gefn y blaned ar gyfer ynni a thrafnidiaeth - gan ryddhau miloedd o dunelli o ddeuocsid carbon yn gyflym yn ôl i'r atmosffer

 

 

Nid oes digon o blanhigion ar y ddaear i sugno'r holl nwy deuocsid carbon ychwanegol hwn, felly, mae'n dianc i'r atmosffer. Mae'r deuocsid carbon yn gadael haul i mewn ond yn adlewyrchu'r gwres yn ôl i wyneb y ddaear. O dipyn i beth, mae tymheredd y ddaear yn codi.

 

Mae'n bosibl bod cynhesu byd-eang yn achosi lefelau'r môr i godi, yr arfordiroedd i erydu a llifogydd. Mae'n gallu achosi sychdwr, gan arwain at broblemau ynghylch cyflenwad dŵr a chnydau yn methu. Mae'n bosibl ei fod hefyd yn arwain at dywydd eithafol, fel stormydd a chorwyntoedd, sy'n achosi difrod sylweddol i adeiladau, ffyrdd ac adeiladwaith (cyflenwadau cyfathrebu, dŵr a thrydan).

 

 

I arafu newid yn yr hinsawdd, mae holl wledydd Ewrop wedi cytuno i leihau'r ynni a ddefnyddir i leihau'r carbon deuocsid maent yn eu cynhyrchu. Maent efyd yn cynyddu'r defnydd a wneir o ffynonellau o ddefnyddiau adnewyddadwy.

 

I ddarganfod mwy am newid yn yr hinsawdd a sut gallwch chi helpu i leihau allyriadau carbon, ymwelwch â'n tudalennau ar drafnidiaeth, y cysylltiadau â'r we, y galeri luniau a fideo